Gündem

Mantar zehirlenmelerine dikkat! ‘2-3 tanesi binlerce kişiyi öldürebilir’

Doğada sonbaharda yağışların artmasıyla kendini gösteren mantar türlerinin bilinçsizce toplanması ve tüketilmesi zehirlenmelere ve hatta ölümlere yol açmaktadır. Bunun nedenlerinden biri de halk arasında yıllardır dolaşan yanlış inanışlardır.

Milliyet’ten Senim Tanay Karakuş’a göre, Türkiye’nin Mantarları adlı kitabıyla tanınan Mikolog (mantar uzmanı) Jilber Barutçiyan, zehirli mantar ayrımına değinerek, “Zehirli ve zehirsiz mantarları ayırt etmek kesinlikle mümkün değil. – Söylentilere göre zehirli mantarlar, yani mantarın zehirli olup olmadığını ilk bakışta anlamanın kesinlikle pratik bir yolu, yöntemi, tekniği veya hilesi yoktur.

Barutçiyan, mantarla ilgili halk tarafından doğru kabul edilen bazı bilgilerin son derece yanlış olduğunu belirterek, süt kullanımının toksik olmadığını söyledi. Köylüler, zehirlenmelerin yüzde 90’ının kırsal alanlarda meydana geldiğini biliyor. Bazı mantarlar hayvanlar tarafından kolayca yenir, ancak insanlar bu mantarları yediğinde zehirlenirler. Sağdan sola duyduğunuz bu yanlış bilgi ve inançlar nedeniyle zaten ölümcül mantar zehirlenmesi var” diye vurguluyor.

ANTİDOZ YOK

Mantarları zehirli veya zehirsiz değil, ölümcül, zehirli ve yenebilir mantar olarak gördüklerini anlatan Jilber Barutçiyan, en küçük sindirim probleminin bile zehirlenme olarak kabul edilebileceğini açıklıyor. ‘Hafif ishal oldum ama mantar değildi, ölmedim’ diyenler var ama bu insanlar aslında mantar zehirlenmesinden muzdarip. Öldüren mantarlar var ve ne yazık ki öldüren mantarların panzehiri yok. Destekleyici tedaviler kullanılıyor” diyor.

Barutçiyan, bir mantar türünün daha zehirli olduğunu belirterek, “Öldürmüyor ama çeşitli sorunlara yol açıyor. Bir hafta hastanede kalıyorsunuz ve sindiriminiz bozuluyor” diye açıklıyor.

Barutçiyan, mantarların çok küçük bir bölümünün yenilebilir mantarlar grubuna ait olduğunu bildiriyor:

“Yenilebilir mantarları da birkaç bölüme ayırıyoruz. Ekonomik değeri yüksek yenilebilir mantarlarımız var. Onlarla ticaret yapabilirsiniz. İkincisi, yenebilir mantarlar var ama çok kısa raf ömürleri var ve bu mantarın ticareti yapılmaz. Piyasaya çıkana kadar bozulur. Farklı olarak da yiyebilirsiniz. “Mümkün diyebileceğimiz mantarlar var. Lezzetli değiller. Mantarların çoğu yenmeyen mantarlar grubuna girer. Kokusu kötü olduğu için yemek düşünemeyeceğiniz mantarlar var. odun kadar sert, onları yiyemezsin.”

Mikolog Jilber Barutçiyan da evde yemek olarak sıklıkla tercih edilen kültür mantarlarının saklanması ve pişirilmesi konusunda önemli uyarılarda bulunuyor. Barutçiyan, buzdolabında uzun süre bekletilen kültür mantarlarının da bayatladığında zehirlenebileceğini belirterek, “Çürük mantarların hepsi zaten zehirli oluyor. Bu nedenle mantarı satın alma veya toplama gününde pişirmeyi alışkanlık haline getirmelisiniz. Pişirdikten sonra mantar normal bir yemeğe dönüşür. Bir mantar yemeğini, pişmiş bir yemeği mümkün olduğunca uzun süre buzdolabında tutabildiğiniz kadar tutabilirsiniz. Ama asla “Bu mantarı alıp bir hafta sonra pişirelim” demeyin, tehlikenin altını çiziyor.

BİNLERCE MANTAR VAR

“Türkiye mantarlar için çok zengin bir coğrafyaya sahip. Kendi neslinin ülkelerine kıyasla mantar bakımından zengin bir ülkedir. Türkiye’nin dünya pazarlarında bulunabilecek değerli ve pahalı türlerin tamamına sahip olduğunu iddia ediyorum” dedi. Barutçiyan’a göre, yaklaşık 200 yenilebilir tür de dahil olmak üzere çıplak gözle görülebilen 30.000’den fazla mantar türü vardır.

Peki Türkiye’nin en ölümcül mantarı hangisi ve nerede yetişiyor? Jilber Barutçiyan bu soruyu şöyle yanıtlıyor:

“Türkiye’de ve dünyada en çok insanı öldüren mantar, köy göçmenlerinden gelen mantardır. Bilimsel adı Amanita Phalloides’dir. Türkiye’de bulunduğum hemen her bölgede gördüm. Çok yaygın ve çok verimli bir türdür.Belgrad ormanından bu mantarlardan bir haftada 100-200 bin insanı öldürmeye yetecek kadar toplamak mümkündür. 50 gramı öldürmeye yetecek bu mantarlardan 2-3 tanesini toplarsanız binlerce insan ölebilir.”

Mantar uzmanı Jilber Barutçiyan, “Bu mantarın tarihte pek çok hikayesi var” diyerek Papa VII. “Hiçbir katil mantar, ertesi gün yemek yemez veya semptomlara neden olmaz. Mantar öldürmek, en az 12 saat sonra, genellikle 24-48 saat arasında semptomlar gösterecektir. Bu arada çok geç olacak” diyen Barutçiyan, ölümün genellikle 5 ila 8 gün sürdüğünü ve çok acılı bir ölüm olduğunu kaydetti.

Barutçiyan, “Ölümcül mantar türleri için bu geçerli” diyerek şu bilgileri paylaşıyor: “Ancak bazı zehirli mantar türleri de var; Yemekten hemen sonra hastalanırsınız, midenizi yıkayarak, aktif kömürle besleyerek sizi kurtarabilirler. Öldürücü mantarların panzehiri yoktur, yediğiniz miktara ve vücudunuza bağlı olarak, bazen destekleyici tedaviler onları kurtarır ve bazen ölüm kaçınılmazdır. Bu nedenle, hiçbir koşulda öldürücü mantarları tanımamalı ve yememelidir.

ELDE EDİLDİĞİ TAKTİRDE, DOKUNDUĞU, KOKUSU OLURSA ZEHİRLENMEZ

Mikolog Jilber Barutçiyan, hiçbir mantarın dokunma, dokunma veya koklama yoluyla zehirlenmeyeceğini açıklıyor ve mantarın belli bir miktar yenmesi ve sindirilmesi gerektiğini açıklıyor.

Mantar zehirlenmelerinde mantar türleri hakkında doğru bilgilere sahip olmak önemlidir. Zehirlenmek istemiyorsan önce tüm bu batıl inançlardan kurtulmalısın” diyen Barutçiyan, önerilerini şöyle sıraladı:

“Mantarın yenilebilirliği güncel bir kaynakla kontrol edilmelidir. Geçmişte yenilebilir olarak kabul edilen mantarların, gelişmiş analiz yöntemleriyle zehirli ve hatta ölümcül olduğunu bulduk. Güncel bir kaynaktan doğrulamadan ve mantar çeşidinden bilimsel bir yöntemle emin olmadan mantar yemeyi önermiyorum. Bilimsel olarak yüzde yüz emin değilsen her zaman bir risk vardır.”

Mikolog Jilber Barutçiyan, yıllardır mantar topladıklarını söyleyerek yanılmayacaklarına inananlara önemli bir uyarıda bulunuyor:

“Her yenilebilir mantarın doğada bir veya daha fazla ölümcül veya zehirli muadili vardır. İnsanlar genellikle onları karıştırır. Sonra ‘Bu sene hep yediğim mantar zehirli’ diyorlar. Aslında bunların hepsi bilgisizlikten kaynaklanıyor. Onu fark edememek veya tüm mantarları toplamak için acele etmek bu görüntüye neden oluyor.”

“MANTAR ZEHİRLENMESİ TÜRÜ YOK”

Barutçiyan, mantar zehirlenmesi yöntemleri hakkında da bilgi vererek, “Mantar zehirlenmesinin tek bir çeşidi yoktur. Her mantardaki moleküller farklıdır. Bazı mantarlar karaciğere zarar verirken bazıları böbreklere zarar verir. Bazıları sinir sistemi üzerinde çok etkilidir, bazıları ise sadece sindirim sistemini rahatsız eder. Türkiye Mantarları kitabımda 30’a yakın mantar zehirlenmesi türünü inceledik.”

DİKKAT, RENK VE ETKİ DEĞİŞİKLİĞİ

Öte yandan Düzce Üniversitesi Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ertuğrul Kaya, Köygöçen mantarının yaprak döken meşe ve kayın gibi ormanlarda daha yaygın olduğu bilgisini paylaşarak, “Biri Bu mantarın çok zehirli olmasının nedeni çok büyümesi ve taklit özelliğinin olmasıdır.Yeşil, kahverengi ve beyaz tonlar alabilir. Bu nedenle bu mantar zaman zaman farklıdır.Renklerde görebiliriz. Mantar toplayanlar da özellikle beyaz mantar alırlar. Taklit ettiği için tehlikelidir. Bu yüzden mantar toplayıcılarımız bu mantarı çok iyi bilmeli” diyor.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu